Thi hành án dân sự (THADS) đóng vai trò then chốt, là khâu cuối cùng quyết định hiệu lực thực tế của các bản án, quyết định của Tòa án. Trong bối cảnh cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, việc áp dụng Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá chuyển đổi số (CĐS) và Nghị quyết 66-NQ/TW là yêu cầu khách quan để khắc phục các “điểm nghẽn” cố hữu. Mục tiêu của cải cách là chuyển mạnh từ “làm đủ thủ tục” sang “bảo đảm kết quả thi hành”, đồng thời tăng cường mạnh mẽ công tác phòng, chống tham nhũng (PCTN), tiêu cực trong lĩnh vực nhạy cảm này.
Chuyển Đổi Số: Chìa Khóa Minh Bạch Hóa Quy Trình Thi Hành Án
Chuyển đổi số được xác định là đột phá mang tính quyết định, tạo nền tảng phương thức quản trị mới cho công tác THADS. CĐS đã và đang giúp số hóa toàn bộ quy trình thi hành án, bao gồm triển khai quyết định thi hành án điện tử, biên lai điện tử, và hệ thống theo dõi trực tuyến.
Những thành tựu bước đầu
Toàn bộ quy trình thi hành án – từ tiếp nhận, thụ lý, xác minh, cưỡng chế đến thanh toán – đều được “hiển thị” công khai, minh bạch trên hệ thống. Nhờ đó, lãnh đạo các cấp có thể giám sát theo thời gian thực, kịp thời phát hiện chậm trễ, ách tắc. Điều này giảm đáng kể “khoảng mờ” trong xử lý hồ sơ, vốn là môi trường dễ phát sinh tiêu cực và can thiệp cá nhân.
Các minh chứng sinh động cho hiệu quả CĐS bao gồm:
- Hệ thống đã thực hiện 75.455 quyết định thi hành án qua phần mềm điện tử.
- Phát hành 375.000 biên lai điện tử, tương ứng khoảng 33.700 tỷ đồng tiền thi hành án được quản lý minh bạch trên môi trường số.
- Thời gian giải quyết được rút ngắn khoảng 30% và cắt giảm tới 80% thủ tục hành chính.
- Bộ Tư pháp đã giao Cục Quản lý THADS xây dựng nền tảng số THADS, bao gồm phần mềm biên lai điện tử, phần mềm hỗ trợ ra quyết định THADS, cùng các phần mềm thụ lý, tổ chức THA, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, và cơ sở dữ liệu THADS phục vụ kết nối liên ngành.
Có thể bạn quan tâm:
Tư vấn pháp lý về đầu tư trong nước & nước ngoài
Tư vấn pháp lý liên quan đến hoạt động doanh nghiệp và thương mại
Mua bán và sáp nhập Doanh nghiệp
Tư vấn sở hữu trí tuệ
Tư vấn pháp lý về quyền sử dụng đất & bảo vệ môi trường
Tư vấn pháp lý về lao động & việc làm
Tư vấn, tổ chức các hoạt động giáo dục & đào tạo
Tư vấn thủ tục giải thể, xử lý nợ và phá sản doanh nghiệp
Luật Sư Uy Tín Tại Hà Nội | Tư Vấn Pháp Lý 24/7
Luật Sư Hà Nội Uy Tín | Tư Vấn Pháp Lý Chuyên Nghiệp
Luật Sư Uy Tín Tại Hoàn Kiếm – Hà Nội
Luật Sư Uy Tín Tại Ba Đình – Hà Nội | Tư Vấn Pháp Lý Chuyên Nghiệp
Luật Sư Uy Tín Tại Cầu Giấy – Hà Nội
Luật Sư Tư Vấn Miễn Phí- Cánh Cửa Đầu Tiên Tiếp Cận Công Lý
Chi Phí Thuê Luật Sư Bào Chữa Dân Sự
Luật Sư Dân Sự Uy Tín Tại Hà Nội
Top 18 Công Ty Luật, Văn Phòng Luật Sư Uy Tín Tại Hà Nội
Công Ty Luật Uy Tín Tại Hà Nội
Luật sư uy tín tại Hà Nội & Dịch vụ pháp lý toàn diện
Luật đất đai năm 2024 có nhiều điểm mới
Luật sư
Danh sách các Công Ty Luật, Văn Phòng Luật Sư Uy Tín Tại Hà Nội
Luật Sư Uy Tín Tại Hà Nội
Luật đất đai năm 2024
Luật Sư Uy Tín Tại Hà Nội - Giải Pháp Pháp Lý Toàn Diện
Luật sư Hà Nội
Trong hoạt động, Tổng cục THADS và các cơ quan THADS địa phương đã ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) vào nhiều khía cạnh, như: phần mềm quản lý quá trình thụ lý, tổ chức thi hành án và báo cáo thống kê; phần mềm Hỗ trợ trực tuyến THADS; và hệ thống giao ban trực tuyến với 64 điểm cầu. Đặc biệt, các cơ quan THADS địa phương đã triển khai hiệu quả cơ chế một cửa trong giải quyết thủ tục hành chính và dịch vụ bưu chính công ích trong tiếp nhận hồ sơ, trả kết quả.
Giải pháp đẩy mạnh chuyển đổi số trong THADS
Để Nghị quyết 57-NQ/TW thực sự trở thành “đột phá chuyển đổi số quốc gia” trong lĩnh vực THADS, cần tiếp tục thực hiện:
- Hoàn thiện thể chế số: Khẩn trương hoàn thiện dự thảo Luật THADS (sửa đổi) để thiết lập khuôn khổ pháp lý đầy đủ cho thi hành án điện tử, quản lý dữ liệu lớn, và ứng dụng AI trong nghiệp vụ.
- Đầu tư hạ tầng và nguồn nhân lực số: Triển khai cấp và sử dụng bắt buộc chữ ký số trong toàn hệ thống.
- Tăng cường liên thông dữ liệu: Kết nối dữ liệu với Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, và tích hợp thông báo THADS trên ứng dụng VNeID.
- Phòng, chống tham nhũng qua CNTT: Đẩy mạnh ứng dụng CNTT và công khai, minh bạch hoạt động THADS để hạn chế tối đa phiền hà cho người dân, cũng như hạn chế sự tiếp xúc giữa người dân với công chức THADS nhằm đảm bảo sự khách quan.
Thách Thức Tham Nhũng và Tiêu Cực Trong Hệ Thống THADS
Mặc dù có nhiều kết quả tích cực, công tác PCTN trong hệ thống THADS vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế. Số vụ việc tham nhũng bị phát hiện mặc dù đã giảm nhưng vẫn ở mức cao (25 trường hợp trong 03 năm từ 2017-2019).
Đối tượng và hành vi vi phạm
Đối tượng bị phát hiện và xử lý xảy ra trên hầu hết các vị trí công tác, nhưng tập trung nhiều nhất vào Thủ trưởng cơ quan THADS, Kế toán, và Chấp hành viên. Cụ thể, trong 03 năm qua, đã phát hiện và xử lý 07 trường hợp Lãnh đạo cơ quan THADS (Chi cục trưởng) bị khởi tố.
Các hành vi vi phạm liên quan đến tham nhũng có tính chất phức tạp, nghiêm trọng, chủ yếu tập trung vào:
- Lạm dụng chức vụ: Tham ô tài sản, nhận hối lộ, lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tiền của đương sự, lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
- Thao túng tài sản thi hành án: Chậm kê biên tài sản, kéo dài thời gian thi hành án nhằm mục đích vụ lợi.
- Thông đồng đấu giá: Có dấu hiệu Chấp hành viên câu kết với tổ chức thẩm định giá, bán đấu giá để định giá tài sản thấp hơn nhiều lần so với giá thị trường. Quá trình bán đấu giá tài sản diễn ra khép kín, việc công khai thông tin không minh bạch.
Nguyên nhân dẫn đến vi phạm
Nguyên nhân chủ quan chính là do một bộ phận công chức THADS thiếu tu dưỡng, rèn luyện, suy thoái về phẩm chất, đạo đức, coi thường kỷ cương. Nhiều Lãnh đạo cơ quan THADS có biểu hiện buông lỏng quản lý, không sâu sát, thiếu kiểm tra, đôn đốc, thậm chí có nơi còn “khoán trắng, bỏ mặc cho Chấp hành viên giải quyết vụ việc” có giá trị lớn.
Nguyên nhân khách quan bao gồm hệ thống pháp luật về THADS còn có những nội dung chưa thực sự đồng bộ, thống nhất, dễ bị lợi dụng cơ chế, chính sách để thực hiện hành vi tham nhũng.
Tăng Cường Kiểm Soát Quyền Lực và Nâng Cao Trách Nhiệm Chấp Hành viên
Việc sửa đổi Luật THADS là cần thiết để thiết lập cơ chế kiểm soát chặt chẽ, ngăn ngừa lạm quyền và cửa quyền.
Kiểm soát quyền hạn Chấp hành viên
Hiện nay, Chấp hành viên có quá nhiều quyền và độc lập trong việc tổ chức thi hành án, trong khi cơ chế bảo vệ và kiểm soát đối với các tác nghiệp của họ chưa chặt chẽ. Thiếu sót, vi phạm (nếu có) thường chỉ được phát hiện khi có khiếu nại, tố cáo, kiểm tra, kiểm sát, khiến hậu quả rất khó khắc phục.
Do đó, dự thảo Luật THADS (sửa đổi) hướng tới:
- Phân định trách nhiệm rõ ràng: Chấp hành viên sẽ tập trung thực hiện các trình tự, thủ tục tổ chức thi hành án, đóng vai trò là đầu mối, chủ trì, hỗ trợ đương sự.
- Tăng cường vai trò Thủ trưởng: Xác định rõ trách nhiệm của Thủ trưởng cơ quan THADS trong việc kiểm soát các trình tự, thủ tục tổ chức thi hành án của Chấp hành viên, đặc biệt là các khâu dễ sai phạm hoặc bị lạm dụng để tham nhũng, tiêu cực. Cụ thể, Thủ trưởng phải quyết định hoặc phê duyệt việc:
◦ Xác định, lựa chọn tài sản để xử lý, bán đấu giá tài sản.
◦ Lựa chọn tổ chức thẩm định giá; lựa chọn tổ chức bán đấu giá.
◦ Cưỡng chế có huy động lực lượng.
Các quy định này nhằm giảm bớt quyền hạn và trách nhiệm của Chấp hành viên, từ đó góp phần giảm thiểu số việc và tiền chưa thi hành xong hàng năm, đồng thời kiểm soát chặt chẽ quyền lực của Chấp hành viên.
Nâng cao kỷ luật, kỷ cương và giám sát
Tổng cục THADS đã và đang triển khai nhiều giải pháp để chấn chỉnh kỷ luật, kỷ cương:
- Đề cao trách nhiệm người đứng đầu: Nâng cao vai trò, trách nhiệm của cán bộ, công chức, nhất là người đứng đầu cơ quan, đơn vị, thực hiện nghiêm việc xử lý trách nhiệm khi để xảy ra tham nhũng.
- Kiểm tra và xử lý nghiêm: Tăng cường công tác kiểm tra đột xuất không báo trước. Kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm pháp luật, nhũng nhiễu, gây phiền hà cho người dân. Trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chủ động đề nghị cơ quan điều tra vào cuộc.
- Minh bạch cán bộ: Thực hiện nghiêm việc chuyển đổi vị trí công tác theo quy định. Quy định minh bạch về phân công Chấp hành viên, dựa trên tiêu chí khách quan như năng lực chuyên môn, khối lượng công việc, thay vì dựa trên yếu tố chủ quan hoặc “quan hệ nội bộ”.
- Cơ chế giám sát độc lập: Thiết lập cơ chế giám sát độc lập đối với Chấp hành viên thông qua các hình thức như Hội đồng giám sát tư pháp cấp tỉnh, đường dây nóng, hệ thống tiếp nhận phản ánh – kiến nghị trực tuyến.
Tóm lại, cải cách Thi hành án Dân sự thông qua Chuyển đổi Số đang kiến tạo một phương thức quản trị mới minh bạch và hiệu quả, giúp giảm thiểu “khoảng mờ” dễ phát sinh tiêu cực. Song song, việc Sửa đổi Luật THADS và tăng cường trách nhiệm của Thủ trưởng cơ quan THADS trong việc kiểm soát các khâu nhạy cảm sẽ là giải pháp then chốt để chống tham nhũng, lạm quyền và xây dựng đội ngũ Chấp hành viên chuyên nghiệp – liêm chính.
——————————————————————————–
Cải cách THADS giống như việc lắp đặt camera giám sát và khóa điện tử cho một két sắt quan trọng. Công nghệ số (camera) giúp mọi giao dịch được ghi lại và công khai (minh bạch hóa), trong khi việc sửa đổi luật và tăng cường trách nhiệm của Thủ trưởng (khóa điện tử và kiểm soát quyền truy cập) đảm bảo rằng không ai, kể cả người quản lý trực tiếp, có thể tự ý thao túng tài sản bên trong mà không qua quy trình kiểm soát chặt chẽ.
DongThanhLaw
