Những trường hợp bắt buộc chỉ định người bào chữa và quyền từ chối được quy định ra sao?

Những trường hợp bắt buộc chỉ định người bào chữa và quyền từ chối được quy định như sau:

Quy định về các trường hợp bắt buộc chỉ định người bào chữa và quyền từ chối người bào chữa được quy định chi tiết tại Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) năm 2015, đặc biệt là tại Điều 76 và Điều 77.

Dưới đây là thông tin chi tiết về các quy định này:

Các trường hợp bắt buộc phải chỉ định người bào chữa (Điều 76 BLTTHS 2015)

Nếu người bị buộc tội (người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo), người đại diện hoặc người thân thích của họ không mời người bào chữa, thì cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải chỉ định người bào chữa cho họ.

Các trường hợp bắt buộc phải chỉ định người bào chữa bao gồm:

1. Trường hợp liên quan đến khung hình phạt

Bị can, bị cáo bị buộc tội theo tội danh mà Bộ luật Hình sự quy định mức cao nhất của khung hình phạt là:

• 20 năm tù.
• Tù chung thân.
• Tử hình.

Quy định tại BLTTHS 2015 đã mở rộng phạm vi bắt buộc phải có người bào chữa so với BLTTHS 2003, khi bổ sung thêm trường hợp tội phạm có mức hình phạt cao nhất là 20 năm tù và tù chung thân. Quy định này nhằm bảo đảm quyền con người và thể hiện chính sách nhân đạo của Nhà nước.

Có thể bạn quan tâm:
Tư vấn pháp lý về đầu tư trong nước & nước ngoài
Tư vấn pháp lý liên quan đến hoạt động doanh nghiệp và thương mại
Mua bán và sáp nhập Doanh nghiệp
Tư vấn sở hữu trí tuệ
Tư vấn pháp lý về quyền sử dụng đất & bảo vệ môi trường
Tư vấn pháp lý về lao động & việc làm
Tư vấn, tổ chức các hoạt động giáo dục & đào tạo
Tư vấn thủ tục giải thể, xử lý nợ và phá sản doanh nghiệp
Luật Sư Uy Tín Tại Hà Nội | Tư Vấn Pháp Lý 24/7
Luật Sư Hà Nội Uy Tín | Tư Vấn Pháp Lý Chuyên Nghiệp
Luật Sư Uy Tín Tại Hoàn Kiếm – Hà Nội
Luật Sư Uy Tín Tại Ba Đình – Hà Nội | Tư Vấn Pháp Lý Chuyên Nghiệp
Luật Sư Uy Tín Tại Cầu Giấy – Hà Nội
Luật Sư Tư Vấn Miễn Phí- Cánh Cửa Đầu Tiên Tiếp Cận Công Lý
Chi Phí Thuê Luật Sư Bào Chữa Dân Sự
Luật Sư Dân Sự Uy Tín Tại Hà Nội
Top 18 Công Ty Luật, Văn Phòng Luật Sư Uy Tín Tại Hà Nội 
Công Ty Luật Uy Tín Tại Hà Nội
Luật sư uy tín tại Hà Nội & Dịch vụ pháp lý toàn diện
Luật đất đai năm 2024 có nhiều điểm mới
Luật sư
Danh sách các Công Ty Luật, Văn Phòng Luật Sư Uy Tín Tại Hà Nội 
Luật Sư Uy Tín Tại Hà Nội
Luật đất đai năm 2024
Luật Sư Uy Tín Tại Hà Nội - Giải Pháp Pháp Lý Toàn Diện

2. Trường hợp người bị buộc tội là đối tượng đặc biệt

Người bị buộc tội thuộc một trong các trường hợp sau:

• Người bị buộc tội có nhược điểm về thể chất mà không thể tự bào chữa.
• Người có nhược điểm về tâm thần.
• Người là dưới 18 tuổi.

Lưu ý: Đối với các trường hợp bắt buộc phải chỉ định người bào chữa này, chi phí hay thù lao chi trả cho luật sư, người bào chữa sẽ do Nhà nước chi trả.

Quy định về quyền từ chối người bào chữa (Điều 77 BLTTHS 2015)

Pháp luật Tố tụng hình sự quy định người bị buộc tội có quyền tự mình bào chữa, do đó, họ cũng có quyền từ chối người bào chữa (kể cả người được chỉ định).

1. Những người có quyền từ chối hoặc đề nghị thay đổi người bào chữa

Những người sau đây có quyền từ chối hoặc đề nghị thay đổi người bào chữa được quy định tại Khoản 1 Điều 77 BLTTHS 2015:

• Người bị buộc tội (bao gồm người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo).
• Người đại diện của người bị buộc tội.
• Người thân thích của người bị buộc tội.

2. Nguyên tắc chung khi từ chối người bào chữa

Mọi trường hợp thay đổi hoặc từ chối người bào chữa đều phải có sự đồng ý của người bị buộc tội và phải được lập biên bản đưa vào hồ sơ vụ án.

Trường hợp người bị buộc tội tự nhận thấy có khả năng và điều kiện để tự bào chữa cho chính mình, hoặc nhận thấy luật sư chỉ định đó không công tâm, không khách quan, thì họ có quyền từ chối luật sư chỉ định.

Trường hợp chỉ định người bào chữa theo quy định tại Khoản 1 Điều 76 (các trường hợp bắt buộc), người bị buộc tội và người đại diện hoặc người thân thích của họ vẫn có quyền yêu cầu thay đổi hoặc từ chối người bào chữa.

3. Trường hợp người bị buộc tội không được quyền tự từ chối người bào chữa chỉ định

Quyền từ chối người bào chữa của người bị buộc tội có ngoại lệ, cụ thể là đối với các trường hợp thuộc diện bắt buộc chỉ định (theo điểm b khoản 1 Điều 76 BLTTHS):

• Người bị buộc tội không được tự mình từ chối nếu họ là người có nhược điểm về thể chất mà không thể tự bào chữa; người có nhược điểm về tâm thần hoặc là người dưới 18 tuổi.
• Lý do là những đối tượng này có thể chưa đủ hoặc không có khả năng nhận thức được vụ việc, bị hạn chế trong nhận thức.
• Trong trường hợp này, chỉ có người thân thích và người đại diện của họ mới có quyền từ chối luật sư chỉ định.

4. Thủ tục khi từ chối người bào chữa

• Trường hợp người bị bắt, người bị tạm giữ, người bị tạm giam trong giai đoạn điều tra có đề nghị từ chối người bào chữa do người thân thích của họ nhờ, thì Điều tra viên phải cùng người bào chữa đó trực tiếp gặp người bị bắt, người bị tạm giữ, người bị tạm giam để xác nhận việc từ chối.
• Trường hợp từ chối người bào chữa (bao gồm cả trường hợp đặc biệt tại điểm b khoản 1 Điều 76), cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng sẽ lập biên bản về việc từ chối người bào chữa và chấm dứt việc chỉ định người bào chữa.

Tóm lại, quy định về bắt buộc chỉ định người bào chữa nhằm bảo đảm rằng những người yếu thế hoặc người đối diện với khung hình phạt nghiêm trọng luôn có sự hỗ trợ pháp lý cần thiết. Đồng thời, quyền từ chối người bào chữa vẫn được tôn trọng, trừ những trường hợp đặc biệt mà người bị buộc tội không có khả năng nhận thức đầy đủ, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ.

DongThanhLaw